GPSR - od kiedy obowiązuje i kogo dotyczy

Sprzedawca akcesoriów rowerowych na Allegro pisze na forum: „Handluję od 2019 roku, nic się nie zmieniło, a nagle mam podać jakąś osobę odpowiedzialną w UE. Od kiedy to obowiązuje i czy na pewno mnie dotyczy, skoro to tylko dropshipping z Chin?". To najczęstsze pytanie ostatnich miesięcy - i najczęstsze źródło kłopotów, bo odpowiedź brzmi: obowiązuje już teraz i najprawdopodobniej Cię dotyczy.

W tym artykule ustalamy dwie rzeczy: od kiedy GPSR obowiązuje i kogo dokładnie dotyczy - z naciskiem na sprzedawcę Allegro importującego towar spoza Unii.

Najważniejsze w skrócie

• Rozporządzenie (UE) 2023/988 (GPSR) stosuje się od 13 grudnia 2024 roku.

• Data odnosi się do wprowadzenia produktu do obrotu, czyli pierwszego udostępnienia danego egzemplarza na rynku UE. Egzemplarze wprowadzone do obrotu przed 13 grudnia 2024 (i zgodne ze starą dyrektywą) mogą być nadal sprzedawane - to przepis przejściowy z art. 51.

• Obowiązki podmiotów gospodarczych dotyczą producentów, importerów, dystrybutorów i dostawców usług fulfilment; dostawcy platform internetowych (np. Allegro) mają odrębny zestaw obowiązków z art. 22 GPSR.

• Model dropshipping z Chin nie zwalnia z odpowiedzialności - wręcz przeciwnie, często czyni Cię importerem.

Od kiedy obowiązuje - konkretna data

GPSR zostało przyjęte 10 maja 2023 roku, ale zawierało okres przejściowy. Datą graniczną stosowania jest 13 grudnia 2024 roku. Od tego dnia każdy produkt wprowadzany na rynek UE musi spełniać wymogi rozporządzenia, a stara dyrektywa 2001/95/WE przestała obowiązywać.

Ważny niuans: GPSR mówi o „wprowadzeniu do obrotu" (placing on the market), czyli pierwszym udostępnieniu danego egzemplarza na rynku UE. Rozporządzenie zawiera przy tym przepis przejściowy (art. 51): egzemplarze zgodne ze starą dyrektywą 2001/95/WE, wprowadzone do obrotu przed 13 grudnia 2024, mogą być nadal sprzedawane. Jeśli jednak to Ty jako importer wprowadzasz partię na rynek UE po tej dacie - niezależnie od tego, kiedy ją kupiłeś - obowiązują Cię pełne wymogi GPSR.

Kogo dotyczy - cztery role

GPSR nakłada obowiązki na tzw. podmioty gospodarcze. Twoja rola zależy od tego, co faktycznie robisz z produktem, a nie od tego, jak nazywasz swoją działalność.

Rola	Kim jesteś	Typowa sytuacja
Producent	Wytwarzasz produkt lub sprzedajesz pod własną marką	Zlecasz produkcję w Chinach i brandujesz towar swoim logo
Importer	Jako pierwszy sprowadzasz produkt spoza UE	Kupujesz z AliExpress/1688 i sprzedajesz w Polsce
Dystrybutor	Odsprzedajesz towar już obecny na rynku UE	Kupujesz od polskiej hurtowni i wystawiasz na Allegro
Dostawca usług fulfilment	Magazynujesz, pakujesz lub wysyłasz cudzy towar	Firma prowadząca magazyn i wysyłkę dla sprzedawców

Osobną kategorią są dostawcy platform internetowych (marketplace'y, np. Allegro). Nie są oni podmiotem gospodarczym w rozumieniu art. 3 pkt 13 GPSR - mają własny, odrębny reżim obowiązków z art. 22 rozporządzenia (m.in. rejestracja w Safety Gate, punkt kontaktowy, reagowanie na nakazy usunięcia ofert i wymóg, by oferta zawierała dane bezpieczeństwa).

Rozróżnienie ról jest kluczowe, bo importer ma znacznie więcej obowiązków niż dystrybutor. Dokładnie rozpisujemy to w tekście Producent, importer, dystrybutor - Twoja rola wg GPSR.

Dlaczego dropshipping z Chin to najczęściej rola importera

Wielu sprzedawców zakłada, że skoro „tylko pośredniczą", nie ponoszą odpowiedzialności. To błąd. Jeśli sprowadzasz produkt bezpośrednio od dostawcy spoza UE i udostępniasz go konsumentowi w Polsce, w rozumieniu GPSR wprowadzasz go na rynek Unii - a to definicja importera.

Producent chiński jest poza jurysdykcją UE, więc rozporządzenie nakłada na Ciebie własne obowiązki importera (art. 11 GPSR): weryfikację, że producent sporządził dokumentację techniczną i spełnił wymogi, umieszczenie swoich danych na produkcie, zapewnienie instrukcji i ostrzeżeń po polsku oraz identyfikowalności. Zwykle pełnisz też rolę podmiotu odpowiedzialnego w UE z art. 16. Nie da się tego scedować z powrotem na fabrykę w Shenzhen.

Kiedy GPSR Cię nie dotyczy

• Sprzedajesz produkty żywnościowe, leki, wyroby medyczne - mają one własne, odrębne przepisy.

• Handlujesz wyłącznie w modelu B2B, a produkt nie trafia do konsumenta.

• Sprzedajesz towary używane wymagające naprawy przed użyciem, wyraźnie oznaczone (wąski wyjątek - nie dotyczy standardowego handlu nowym towarem).

W praktyce, jeśli sprzedajesz konsumentom nowe produkty nieżywnościowe importowane z Chin, GPSR obowiązuje Cię niemal na pewno.

Jak liczyć „wprowadzenie na rynek"

Pojęcie „wprowadzenie na rynek" bywa mylące, więc warto je doprecyzować. GPSR rozróżnia dwa momenty:

• Wprowadzenie na rynek (placing on the market) - pierwsze udostępnienie produktu w UE, np. gdy importer po raz pierwszy oferuje partię do sprzedaży.

• Udostępnienie na rynku (making available) - każde kolejne przekazanie w łańcuchu dostaw, aż do konsumenta.

Dla Ciebie jako sprzedawcy praktyczny wniosek: jeśli to Ty wprowadzasz egzemplarze do obrotu w UE (np. jako importer) po 13 grudnia 2024 roku, obowiązują Cię pełne wymogi GPSR - niezależnie od tego, kiedy kupiłeś towar u dostawcy. Istnieje natomiast przepis przejściowy (art. 51): egzemplarze zgodne ze starą dyrektywą, które zostały wprowadzone do obrotu w UE przed tą datą, mogą być nadal udostępniane. W praktyce dotyczy to towaru, który przed 13 grudnia 2024 był już na rynku UE - nie nowych dostaw spoza Unii.

Obowiązki wspólne dla wszystkich ról

Niezależnie od tego, czy jesteś importerem czy dystrybutorem, kilka zasad dotyczy każdego podmiotu w łańcuchu:

• udostępniasz na rynku wyłącznie produkty bezpieczne,

• współpracujesz z organami nadzoru rynku (w Polsce m.in. UOKiK, Inspekcja Handlowa),

• podejmujesz działania korygujące (wycofanie, odzyskanie), gdy produkt okaże się niebezpieczny,

• zapewniasz identyfikowalność - potrafisz wskazać, od kogo kupiłeś i komu przekazałeś produkt.

Różnice między rolami dotyczą głównie tworzenia dokumentacji: importer musi ją mieć i tworzyć, dystrybutor przede wszystkim sprawdza jej istnienie u poprzednika. Szerzej omawiamy to w artykułach z kategorii GPSR od podstaw.

Co się zmieniło od strony egzekwowania

Sam przepis obowiązuje od grudnia 2024, ale realne skutki sprzedawcy odczuli, gdy platformy zaczęły wymuszać zgodność. Allegro wprowadziło pola na dane bezpieczeństwa i zaczęło ograniczać oferty bez kompletnych informacji. Równolegle działa system Safety Gate, do którego trafiają zgłoszenia o niebezpiecznych produktach z całej UE - publikowane są tam nowe ostrzeżenia co tydzień, a platformy mają obowiązek usuwać powiązane oferty. Jak uniknąć blokady oferty, opisujemy w artykule Allegro - blokada oferty za brak GPSR i jak jej uniknąć.

Najczęściej zadawane pytania

Od kiedy dokładnie obowiązuje GPSR?

Rozporządzenie (UE) 2023/988 stosuje się od 13 grudnia 2024 roku. Od tego dnia każdy produkt wprowadzany na rynek Unii Europejskiej musi spełniać jego wymogi, a poprzednia dyrektywa 2001/95/WE przestała obowiązywać.

Czy GPSR dotyczy dropshippingu z Chin?

Tak. Jeśli jako pierwszy sprowadzasz produkt spoza UE i udostępniasz go konsumentowi, najczęściej pełnisz rolę importera - z własnymi obowiązkami z art. 11 GPSR (weryfikacja dokumentacji producenta, Twoje dane na produkcie, instrukcje po polsku) - i zwykle rolę podmiotu odpowiedzialnego w UE z art. 16. Jak producent jesteś traktowany tylko wtedy, gdy sprzedajesz pod własną marką lub istotnie modyfikujesz produkt (art. 13). Model dropshipping nie zwalnia z odpowiedzialności - przeciwnie, zwykle ją na Ciebie nakłada.

Handluję od lat - czy stare zapasy też muszą spełniać GPSR?

Liczy się moment wprowadzenia danego egzemplarza do obrotu w UE. Egzemplarze wprowadzone do obrotu przed 13 grudnia 2024 i zgodne ze starą dyrektywą mogą być nadal sprzedawane (art. 51 GPSR). Jeśli jednak wprowadzasz towar na rynek UE po tej dacie - np. sprowadzasz kolejną partię z Chin - obowiązują Cię pełne wymogi GPSR, niezależnie od tego, kiedy ją zamówiłeś.

Czy jako dystrybutor kupujący z polskiej hurtowni też podlegam GPSR?

Tak, ale w węższym zakresie. Dystrybutor ma obowiązek sprawdzić, czy produkt ma wymagane oznaczenia, dane producenta lub importera oraz osoby odpowiedzialnej, a także reagować, gdy produkt okaże się niebezpieczny. Nie musi tworzyć dokumentacji od zera, jeśli zrobił to importer.